Μια γενναία αντιστασιακή πράξη στα χρόνια της βουλγαρικής κατοχής
Γράφει ὁ Κωνσταντῖνος Χασόγιας,
Θεολόγος τοῦ Ε.Κ.Π.Α./ Μ.Α. Θεολογίας, Φοιτητής Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.
Στις 9 Μαΐου 1945, ο στρατάρχης Βίλχελμ Κάιτελ υπέγραψε την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας στις Συμμαχικές Δυνάμεις, πράξη που σηματοδότησε τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη. Παράλληλα, η 9η Μαΐου καθιερώθηκε (άρθρο 4 §1, Ν. 2703/1999, ΦΕΚ Α΄ 72/8-4-1999) ως ημέρα εορτασμού των Εθνικών Αγώνων και της Εθνικής Αντίστασης κατά του ναζισμού και του φασισμού, καθώς και της οφειλόμενης τιμής προς τους αγωνιστές, τους νεκρούς και τα θύματα του αγώνα της περιόδου 1941–1944. Η πατρίδα μας έζησε τρία πικρά χρόνια κατοχής από τις δυνάμεις του Άξονα. Ωστόσο, γενναίοι άνδρες και γυναίκες όρθωσαν το ανάστημά τους, δίνοντας έναν ηρωικό αγώνα εναντίον των ξένων κατακτητών.
Μετά το ηρωικό «ΟΧΙ» της Ελλάδας τον Οκτώβριο του 1940, το οποίο εξέφρασε η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας, με πρωταγωνιστές τον Ιωάννη Μεταξά, τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ και τον στρατηγό Αλέξανδρο Παπάγο, και παρά τη γενναία αντίσταση του Ελληνικού Στρατού στα πεδία των μαχών εναντίον Ιταλών και Γερμανών, οι Δυνάμεις του Άξονα κατέλαβαν την πατρίδα μας στα τέλη Μαΐου του 1941. Έκτοτε, αρκετοί συμπατριώτες μας επέδειξαν σθένος και γενναιότητα, αντιτασσόμενοι στους κατακτητές και ιδρύοντας αντιστασιακές οργανώσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι Γερμανοί παραχώρησαν στους συμμάχους τους, τους Βουλγάρους, τα εδάφη της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης. Σε περίπτωση νίκης των Δυνάμεων του Άξονα, οι Βούλγαροι θα ενσωμάτωναν τις περιοχές αυτές στο κράτος τους.
Στα άνομα σχέδια των Βουλγάρων αντιτάχθηκε μία από τις σημαντικότερες πατριωτικές οργανώσεις που έδρασαν στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Πρόκειται για τους ένοπλους άνδρες των «Εθνικών Αντάρτικων Ομάδων» (Ε.Α.Ο.) – Ε.Σ.Ε.Α. (Ένωση Συμπολεμιστών Εθνικού Αγώνα), με αρχηγό από το 1943 τον Αντώνιο Φωστηρίδη (1912-1979 ), γνωστό και ως Αντών Τσαούς, ποντιακής καταγωγής. Την οργάνωση συνέδραμε και ο Άγγλος ταγματάρχης Μίλερ, ως απεσταλμένος του Συμμαχικού Αρχηγείου Μέσης Ανατολής.
Οι άνδρες της Ε.Α.Ο.–Ε.Σ.Ε.Α. πραγματοποίησαν σειρά επιχειρήσεων κατά των βουλγαρικών δυνάμεων κατοχής το 1944. Μία από τις σημαντικότερες ήταν η σύγκρουση με τους Βουλγάρους από τις 5 έως τις 9 Μαΐου 1944 στον ποταμό Νέστο, στη μάχη της γέφυρας των «Παπάδων».
Το πρωί της 7ης Μαΐου, οι προφυλακές ενός βουλγαρικού τάγματος έφθασαν στη γέφυρα των «Παπάδων». Μόλις επιχείρησαν να τη διασχίσουν, οι αντάρτες της Ε.Σ.Ε.Α., που είχαν στήσει ενέδρα, άνοιξαν πυρ, πλήττοντας τους προπορευόμενους στρατιώτες. Λίγο αργότερα, όταν κατέφθασε και το υπόλοιπο τάγμα, η δύναμη καθηλώθηκε από τα εύστοχα πυρά των Ποντίων ανταρτών. Οι βουλγαρικές δυνάμεις έκαναν χρήση όλμων και πυροβολικού, επιδιώκοντας τη διάβαση της γέφυρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της τετραήμερης σύγκρουσης, οι κάτοικοι της περιοχής συνέδραμαν ενεργά τους αντάρτες, είτε λαμβάνοντας μέρος στις επιχειρήσεις είτε μεταφέροντας εφόδια.
Στις 9 Μαΐου, οι βουλγαρικές δυνάμεις σημείωσαν πρόοδο, χάρη και στην υποστήριξη γερμανικών και βουλγαρικών αεροσκαφών κάθετης εφόρμησης, τα οποία βομβάρδισαν τις ελληνικές θέσεις. Την επόμενη ημέρα, οι αντάρτες συμπτύχθηκαν με τάξη και αποσύρθηκαν προς τα ορεινά. Σύμφωνα με ελληνικές πηγές, οι Βούλγαροι υπέστησαν σοβαρές απώλειες, καθώς έχασαν 42 αξιωματικούς και περίπου 600 στρατιώτες. Κατά αγγλικές πηγές, οι βουλγαρικές απώλειες ανήλθαν σε περισσότερους από 150 νεκρούς και τραυματίες. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν σε 9 νεκρούς και 28 τραυματίες.
Έπειτα από αυτή την επιτυχία, οι άνδρες του Φωστηρίδη υπήχθησαν στην 8η Βρετανική Στρατιά (τηλεγραφική διαταγή της 22ας Μαΐου 1944). Η ενέργεια αυτή αποτέλεσε τη σημαντικότερη στιγμή της Εθνικής Αντίστασης στη βουλγαροκρατούμενη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Αυτή την αντιστασιακή δράση και προσφορά προς την πατρίδα θα τιμήσει την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, στις 12:00 μ., ο αεικίνητος και δραστήριος πρόεδρος της Εθνικής Αντιστάσεως «Ε.Α.Ο.–Ε.Σ.Ε.Α.» κ. Νικόλαος Γεωργιάδης, με τη συνδρομή του Δήμου Δράμας και της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, στο μνημείο πεσόντων της Γέφυρας των «Παπάδων», με επιμνημόσυνη δέηση, ιστορική ομιλία και κατάθεση στεφάνων, όπως αναφέρει η πρόσκληση για την 82η επέτειο της Μάχης των «Παπάδων» (35ο χλμ. Δράμας–Σιδηρονέρου).
Αναμφίβολα, η πατρίδα μας συνέβαλε καθοριστικά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο με το Έπος του 1940–‘41 όσο και με τη μετέπειτα Εθνική Αντίσταση κατά των δυνάμεων του Άξονα, γεγονός που επιβάλλει τη διαρκή μνήμη και τιμή στους αγώνες και τη θυσία των ανδρών της Ε.Σ.Ε.Α.
Βιβλιογραφία:
Η Εθνική Αντίσταση των Ελλήνων 1941-1945. Ιστορικές μαρτυρίες, εκδ. Ελληνικές Εκδόσεις, Αθήνα 2001
Πηγή: Βίβλος και Ιστορία
