Γράφει ὁ Κωνσταντῖνος Χασόγιας,
Θεολόγος τοῦ Ε.Κ.Π.Α./ Μ.Α. Θεολογίας, Φοιτητής Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α
Η Μάχη της Κρήτης αποτελεί μία από τις κορυφαίες στιγμές της ελληνικής αντίστασης κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μία από τις πιο σημαντικές αεραποβατικές επιχειρήσεις στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία.
Τον Μάιο του 1941, η Κρήτη μετατράπηκε σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων ανάμεσα στις δυνάμεις του Άξονα και στους Έλληνες και Συμμάχους υπερασπιστές της. Η στρατηγική σημασία του νησιού ήταν τεράστια, καθώς αποτελούσε κομβικό σημείο ελέγχου της ανατολικής Μεσογείου και συνέδεε την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική. Για τον λόγο αυτό, ο Χίτλερ αποφάσισε την κατάληψή της, θεωρώντας ότι θα εξασφάλιζε τη γερμανική κυριαρχία στην περιοχή και θα προστάτευε τα νότια πλευρά της επικείμενης επίθεσης κατά της Σοβιετικής Ένωσης.
Η Μάχη της Κρήτης υπήρξε η συνέχεια της ηρωικής ελληνικής αντίστασης που είχε αρχίσει με το «ΟΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου 1940 και συνεχίστηκε στα βουνά της Ηπείρου απέναντι στις ιταλικές δυνάμεις. Παρά τις επανειλημμένες επιθέσεις των Ιταλών, ο Ελληνικός Στρατός όχι μόνο άντεξε αλλά και απώθησε τον αντίπαλο βαθιά στην Αλβανία. Τον Μάρτιο του 1941, η μεγάλη «Εαρινή Επίθεση» των Ιταλών απέτυχε παταγωδώς, γεγονός που ανάγκασε τη ναζιστική Γερμανία να επέμβει στα Βαλκάνια για να στηρίξει τον σύμμαχό της και να διασφαλίσει τα στρατηγικά της σχέδια.
Στις 6 Απριλίου 1941, εκδηλώθηκε η γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδος. Παρά την ηρωική άμυνα των ελληνικών δυνάμεων στα οχυρά της «Γραμμής Μεταξά», οι γερμανικές στρατιές, υπέρτερες σε αριθμό και εξοπλισμό, κατόρθωσαν να παρακάμψουν τις ελληνικές άμυνες και να εισέλθουν στην Ελλάδα. Στις 27 Απριλίου 1941, τα γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην Αθήνα. Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ και η ελληνική κυβέρνηση του Εμμανουήλ Τσουδερού είχαν μεταφερθεί στην Κρήτη, από όπου συνέχισαν τον αγώνα στο πλευρό των Συμμάχων.
Ο Χίτλερ έδωσε εντολή για την εφαρμογή της επιχείρησης «Merkur» («Ερμής»), της πρώτης μεγάλης αεραποβατικής επιχείρησης στην ιστορία. Στόχος ήταν η κατάληψη της Κρήτης κυρίως μέσω ρίψεων αλεξιπτωτιστών. Οι γερμανικές δυνάμεις που συμμετείχαν ανέρχονταν σε περίπου 22.750 άνδρες, υποστηριζόμενους από 1.370 αεροσκάφη και 70 πλοία. Απέναντί τους βρίσκονταν περίπου 28.600 Βρετανοί, Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί στρατιώτες, καθώς και 11.500 Έλληνες μαχητές υπό τη διοίκηση του Νεοζηλανδού στρατηγού Φρέυμπεργκ. Στην άμυνα συμμετείχαν επίσης Ευέλπιδες, χωροφύλακες και πλήθος άμαχων Κρητικών, οι οποίοι πολέμησαν με όποιο μέσο διέθεταν.
Η γερμανική επίθεση ξεκίνησε το πρωί της 20ής Μαΐου 1941. Η Luftwaffe βομβάρδισε σφοδρά αεροδρόμια, λιμάνια και στρατηγικές θέσεις του νησιού, ενώ στη συνέχεια χιλιάδες αλεξιπτωτιστές έπεσαν στις περιοχές των Χανίων, του Μάλεμε, της Σούδας, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου. Οι υπερασπιστές της νήσου αγωνίσθηκαν με σπάνιο ηρωισμό. Οι Γερμανοί αντιμετώπισαν σκληρή αντίσταση όχι μόνο από τα οργανωμένα στρατεύματα αλλά και από τον άμαχο πληθυσμό. Κρητικοί χωρικοί, πολλές φορές άοπλοι ή οπλισμένοι με παλιά κυνηγετικά όπλα και γεωργικά εργαλεία, επιτέθηκαν στους εισβολείς και συνέβαλαν σημαντικά στις γερμανικές απώλειες.
Οι μάχες υπήρξαν εξαιρετικά αιματηρές. Παρά τις αρχικές αποτυχίες των Γερμανών, η κατάληψη του αεροδρομίου του Μάλεμε αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς επέτρεψε την αποβίβαση ενισχύσεων και βαρύ οπλισμού. Η πίεση προς τους Συμμάχους αυξανόταν συνεχώς, ενώ η γερμανική αεροπορική υπεροχή δυσχέραινε κάθε προσπάθεια ανεφοδιασμού και άμυνας. Στις 29 Μαΐου δόθηκε εντολή εκκένωσης της Κρήτης από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής, και χιλιάδες Βρετανοί και Έλληνες στρατιώτες απομακρύνθηκαν μέσω της Χώρας Σφακίων προς την Αίγυπτο.
Την 1η Ιουνίου 1941, η Κρήτη καταλήφθηκε ολοκληρωτικά από τους Γερμανούς. Ωστόσο, η νίκη αυτή είχε βαρύτατο κόστος για τις γερμανικές δυνάμεις. Οι απώλειες των επίλεκτων αλεξιπτωτιστών υπολογίζονται σε περίπου 8.000 άνδρες, αριθμός εξαιρετικά μεγάλος για τα δεδομένα της εποχής. Ο διοικητής των γερμανικών αεραποβατικών δυνάμεων, Αντιπτέραρχος Κουρτ Στούντεντ, χαρακτήρισε αργότερα την Κρήτη «τον τάφο των Γερμανών αλεξιπτωτιστών». Αντίστοιχα, ο Άλμπερτ Σπέερ παραδέχθηκε ότι οι απώλειες αυτές δεν αναπληρώθηκαν ποτέ πλήρως και στέρησαν από τη Γερμανία ένα πολύτιμο στρατιωτικό σώμα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο Ανατολικό Μέτωπο.
Η σημασία της Μάχης της Κρήτης υπερέβη τα στενά ελληνικά όρια. Η σθεναρή αντίσταση των Ελλήνων και των Συμμάχων απέδειξε ότι οι δυνάμεις του Άξονα δεν ήταν αήττητες και ενίσχυσε το ηθικό των λαών της κατεχόμενης Ευρώπης. Η αντίσταση των υπερασπιστών της Κρήτης, στρατιωτικών και αμάχων, συνέβαλε τόσο στην αχρήστευση του σώματος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών όσο και στην καθυστέρηση της εκδήλωσης της γερμανικής επιθέσεως «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα» κατά της ΕΣΣΔ.
Συμπερασματικά, η Μάχη της Κρήτης παραμένει έως σήμερα διαχρονικό σύμβολο ηρωισμού, αυτοθυσίας και εθνικής αξιοπρέπειας. Παρά την κατάληψη του νησιού, ο αγώνας της Ελλάδας συνεχίσθηκε στο πλευρό των Συμμάχων στη Μέση Ανατολή και στη βόρεια Αφρική, με τη συγκρότηση της Ελληνικής Ταξιαρχίας, η οποία μετέπειτα έλαβε την ονομασία ΙΙΙ Ελληνική Ορεινή Ταξιαρχία «Ρίμινι», καθώς και του θρυλικού Ιερού Λόχου. Η παρακαταθήκη και το παράδειγμα της θρυλικής γενιάς του ’40 συνεχίζει να εμπνέει διαχρονικά κάθε καλό Έλληνα.
Πηγή: Βίβλος και Ιστορία
