Μεγάλη σκέψις καὶ παντοτεινὴ ἐξάσκησις χρειάζεται γιὰ νὰ κυβερνηθοῦν καὶ νὰ διορθωθοῦν καλὰ οἱ πέντε ἐξωτερικές μας αἰσθήσεις· δηλαδὴ ἡ ὅρασις, ἡ ἀκοή, ἡ ὄσφρησις, ἡ γεῦσις καὶ ἡ ἁφή. Γιατὶ ἡ παράλογη ἐπιθυμία τῆς καρδιᾶς, ποὺ εἶναι σὰν στρατηγὸς τῆς διεφθαρμένης μας φύσεως, γέρνει μὲ ὑπερβολὴ στὸ...

Ἀμήχανον τό κάλλος σου, ἀσύγκριτον τό εἶδος, ἡ ὡραιότης ἄφατος, ὑπέρ λόγον ἡ δόξα, τό ἦθος, Δέσποτα Χριστέ, τό ἀγαθόν καί πρᾷον τῶν γηγενῶν ὑπέρκειται τάς ἐννοίας ἁπάντων, καί διά τοῦτο ὁ πρός σέ πόθος καί ἡ ἀγάπη πᾶσαν ἀγάπην τῶν βροτῶν ὑπερνικᾷ καί πόθον. Καθ᾿ ὅσον γάρ ὑπέρκεισαι τῶν ὁρωμένων,...

Στη γη οι θλίψεις είναι περισσότερες από τις χαρές. Και όπως στέλνονται οι δεύτερες από το Θεό, έτσι παραχωρούνται και οι πρώτες απ’ Αυτόν. Για διάφορους λόγους. Άλλοτε για να συνέλθουμε από την πνευματική νάρκη. Άλλοτε για να κόψουμε κάποιαν αμαρτία. Άλλοτε για να καθαρθούμε με τη μετάνοια....

Ποίαν ὁδόν ὁδεύσοιμι, ποίαν ἐκκλίνω τρίβον; Ποίαν ἀνέλθω κλίμακα, ποίαν εἰσέλθω πύλην ἤ πῶς ἀνοίξω θύραν δέ καί ποίου κουβουκλίου; Ὁποίας δέ καί ποταπῆς ἔνδον οἰκίας εὕρω τόν ἐν χειρί τά σύμπαντα καί παλάμῃ κρατοῦντα; Ὄρος εἰς ποῖον ἀναβῶ, ἐκ ποίου τε τοῦ μέρους καί ποῖον ἄρα σπήλαιον ἐκεῖσε...

Δέσποτα Χριστέ, Δέσποτα ψυχοσῶστα, Δέσποτα Θεέ πάντων τῶν ὁρωμένων ἀοράτων τε δυνάμεων, ὡς κτίστης τῶν ἐν οὐρανῷ πάντων, τῶν ὑπεράνω τοῦ οὐρανοῦ τε καί οὐρανῶν ἁπάντων, τῶν ὑπό γῆν τε καί τῶν ἐν γῇ ὡσαύτως! Σύ εἶ Κύριος τούτων, Θεός τε καί Δεσπότης, σύ τῇ χειρί σου περικρατεῖς τήν κτίσιν, ὅτι ἐν...

Εὐχαριστῶ σοι, Κύριε, εὐχαριστῶ σοι, μόνε καρδιογνῶστα, βασιλεῦ δίκαιε, πανοικτίρμον! Εὐχαριστῶ σοι, ἄναρχε, παντοδύναμε Λόγε, ὁ κατελθών ἐπί τῆς γῆς καί σαρκωθείς Θεός μου καί γεγονώς, ὅπερ οὐκ ἦς, ἄνθρωπος ὅμοιός μου δίχα τροπῆς καί ῥεύσεως καί πάσης ἁμαρτίας, ἵνα παθών ὁ ἀπαθής ὑπ᾿ ἀνόμων...

1. Ὁλοι μας χάσαμε με την παρακοή τον Παράδεισο· λυτρωθήκαμε όμως με το αίμα του Χριστού, του Υιού του Θεού, «του αγαπήσαντος ημάς και παραδόντος εαυτόν υπέρ ημών» (Γαλ. 2, 20). «Αγαπήσωμεν» λοιπόν, «αλλήλους». 2. Ὁλους μας αγάπησε ο Θεός τόσο, «ώστε τον υιόν αυτού τον μονογενή ἐδωκεν, ινά πας ο...

Βλέψον ἄνωθεν, Θεέ μου, καί εὐδόκησον φανῆναι καί πτωχῷ προσομιλῆσαι. Ἀποκάλυψον τό φῶς σου διανοίξας οὐρανούς μοι, ἄνοιξον τόν νοῦν μου μᾶλλον, εἴσελθε καί νῦν ἐντός μου. Λάλησον, καθάπερ πάλαι, διά ῥυπαρᾶς μου γλώσσης, περί ὧν τινες λαλοῦσιν, ὅτι νῦν οὐδείς ὑπάρχει, ὅς Θεόν γνωστῶς κατεῖδεν,...

Διΐσταται τῶν ὁρατῶν ὁ ἀόρατος πάντως καί τῶν κτισμάτων ὁ αὐτά πρῶτον κατασκευάσας καί τῶν φθαρτῶν ὁ ἄφθαρτος, τό σκότος τοῦ φωτός τε, καί μίξις τούτων γέγονε, ὅτε Θεός κατῆλθε. Τά διεστῶτα τότε γάρ ἥνωσεν ὁ Σωτήρ μου, ἀλλ᾿ οἱ τυφλοί τήν ἕνωσιν οὐκ εἶδον, οἱ νεκροί δέ λέγουσι ταύτης αἴσθησιν μηδ᾿...

Φῶς ὁ Πατήρ, φῶς ὁ Υἱός, φῶς τό Ἅγιον Πνεῦμα. Βλέπε τί λέγεις, ἀδελφέ, βλέπε μή παρασφάλῃς! Ἕν γάρ τά τρία φῶς εἰσιν, ἕν, οὐ κεχωρισμένον, ἀλλ᾿ ἡνωμένον ἐν τρισί προσώποις ἀσυγχύτως. Θεός γάρ ἀδιαίρετος ὅλως ἐστί τῇ φύσει, καί τῇ οὐσίᾳ ἀληθῶς ὑπέρ πᾶσαν οὐσίαν˙ οὐ τῇ δυνάμει τέμνεται, οὐ τῇ μορφῇ,...

Ο ΛΑ' Λόγος είναι ο σπουδαιότερος από τους Θεολογικούς Λόγους του Αγίου Γρηγορίου. Εκφωνήθηκε στο ναό της Αγίας Αναστασiας στην Κωνσταντινούπολη, το 380, πιθανόν κατά το διάστημα μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου. Είναι η πρώτη φορά που σε ειδική πραγματεία, αφιερωμένη στο άγιο Πνεύμα, ομολογείται και...

Θανάσιμα εἶναι τὰ προαιρετικά ἐκείνα ἁμαρτήματα, ὄπου φθεῖρουν, ἢ τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην μόνην, ἢ τὴν πρὸς τὸν πλησίον ὁμοῦ καὶ τὴν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ ἀποκατασταίνουν ἐκείνον ὄπου τὰ κάνει, ἐχθρὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἔνοχον εἰς τὸν αἰώνιον θάνατον τῆς κολάσεως. Ταύτα τὰ καθολικώτερα εἶναι : Ἡ...

Ὑπό πιστῶν με, Δέσποτα, λοιδορούμενον βλέπων ὡς ὑπάρχοντα πλάνον τε καί προπεπλανημένον, ὅτι τό Πνεῦμα λέγοιμι, τῇ σῇ φιλανθρωπίᾳ καί τοῦ πατρός μου ταῖς εὐχαῖς, τό Ἅγιον λαβεῖν με, ἐλέησον καί χάρισαι λόγον, γνῶσιν σοφίαν, ἵνα οἱ πάντες γνώσωνται οἱ ἀντικείμενοί μοι, ὅτι τό σόν ἐντός ἐμοῦ λαλεῖ...

Γιὰ νὰ μὴ πέσῃς στὴν ἄθλια κακία τῆς ἀμέλειας, ἡ ὁποία σοῦ ἐμποδίζῃ τὸν δρόμο τῆς τελειότητας καὶ σὲ προδίδει στὰ χέρια τῶν ἐχθρῶν, πρέπει νὰ ἀποφεύγῃς κάθε περιέργεια καὶ κάθε γήϊνο προσκόλλημα καὶ κάθε εἴδους ἀσχολία, ποὺ δὲν ταιριάζει στὴν κατάστασί σου. Ἔπειτα πρέπει νὰ βιάσης τὸν ἑαυτό σου,...

Κύριε, ὁ Θεός ἡμῶν, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, σύ τῇ μορφῇ ἀνείδεος, παγκαλής δέ τῇ θέᾳ, τῷ ἀμηχάνῳ κάλλει σου ἀμαυρῶν πᾶσαν θέαν, ὡραῖος ὑπέρ ὅρασιν ὑπέρκεισαι γάρ πάντων. Ἄποσος ἐν ποσότητι, ὁρώμενος, οἷς βούλει, οὐσία ὑπερούσιος, ἄγνωστος καί ἀγγέλοις˙ ὅτι γάρ ἦς, γινώσκοντες ἐκ τῶν ἐνεργειῶν σου,...

Ἔστι πῦρ τό θεῖον ὄντως, ὅπερ εἶπεν ὁ Δεσπότης, ὅτι ἦλθεν ἵνα βάλῃ ἐπί ποίαν γῆν, εἰπέ μοι˙ ἐπί τούς ἀνθρώπους πάντως, τούς τά γήϊνα φρονοῦντας, ὅπερ ἤθελε καί θέλει τοῦ ἀνάπτεσθαι ἐν πᾶσιν. Ἄκουσον καί γνῶθι, τέκνον, θείων μυστηρίων θάθος! Τό οὖν πῦρ τοῦτο τό θεῖον ποταπόν εἶναι λογίζῃ; Ἆρα...

Πόθεν ἔρχῃ, πῶς εἰσέρχῃ, ἔνδοθεν τῆς κέλλης λέγω πάντοθεν ἠσφαλισμένης; Ξένον γάρ καί τοῦτο ἔστιν ὑπέρ λόγον, ὑπέν νοῦν τε. Τό δ᾿ ἐντός μου γίνεσθαί σε ὅλον αἴφνης καί ἐκλάμπειν καί φωτοειδῆ ὁρᾶσθαι ὡς ὁλόφωτον σελήνην, τοῦτο ἄνουν, ἄφωνόν με ἀπεργάζεται, Θεέ μου. Οἶδα, ὅτι σύ ὑπάρχεις ὁ ἐλθών,...

Ἐναντίον τῶν σαρκικῶν παθῶν θὰ πολεμᾷς, ἀδελφέ, μὲ ξεχωριστὸ καὶ διαφορετικὸ τρόπο ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Καὶ γιὰ νὰ γνωρίζῃς νὰ πολεμᾷς μὲ τὴν τάξι, πρέπει νὰ σκέφτεσαι ὅτι ὑπάρχουν τρεῖς χρόνοι καὶ τρεῖς πόλεμοι· πρὶν ἀπὸ τὸν πειρασμό, στὸ καιρὸ τοῦ πειρασμοῦ καὶ ἀφοῦ περάσει ὁ πειρασμός. Ὁ πόλεμος...

Ἐάσατε τῇ κέλλῃ με μόνον ἐγκεκλεισμένον, ἄφετέ με μετά Θεοῦ τοῦ μόνου φιλανθρώπου, ἀπόστητε, μακρύνατε, ἐάσατέ με μόνον ἀποθανεῖν ἐνώπιον Θεοῦ τοῦ πλάσαντός με. Μηδείς τῇ θύρᾳ κρούσειε, μηδείς φωνήν ἀφήσῃ, μηδείς ἐπισκέψατω με τῶν συγγενῶν ἤ φίλων, μηδείς μου τήν διάνοιαν ἑλκύσας ἀποσπάσῃ τῆς...

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι, όπως ακριβώς το βρέφος, όταν βγει από την κοιλιά της μάνας του, αισθάνεται απότομα τον αέρα και αμέσως ξεσπά από μόνο του σε κλάμα και σε θρήνο, έτσι και αυτός που γεννήθηκε από τον ουρανό (Ιω. 3:3) και βγήκε από τον κόσμο αυτό σαν από σκοτεινή κοιλιά, αλλά μπήκε στο...